İstifa eden işçi ihbar tazminatı öder mi?
İhbar tazminatı çoğu kişinin aklında tek yönlü bir haktır: işveren çıkarırsa öder. Oysa kanun taraf ayrımı yapmaz.
Bildirim şartına uymayan taraf, bildirim süresine ilişkin ücret tutarında tazminat ödemek zorundadır.
Buradaki “taraf” hem işveren hem işçidir. Haber vermeden istifa eden işçi, işverene ihbar tazminatı öder.
Ne kadar süre haber vermek gerekir?
Süre kıdeme göre değişir:
| Kıdem | Bildirim süresi |
|---|---|
| 6 aydan az | 2 hafta |
| 6 ay – 1,5 yıl | 4 hafta |
| 1,5 – 3 yıl | 6 hafta |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta |
Bu süreler asgaridir. İş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle artırılabilir, azaltılamaz. Sözleşmenizde daha uzun bir süre varsa o geçerlidir — ve bu, istifa ettiğinizde sizin de o kadar süre çalışmanız gerektiği anlamına gelir.
Tutar nasıl hesaplanır?
Bildirim süresine karşılık gelen giydirilmiş brüt ücret kadar:
Günlük giydirilmiş ücret = (Aylık brüt + aylık ek menfaatler) / 30
İhbar tazminatı = Günlük ücret × bildirim süresi (gün)Giydirilmiş ücret, çıplak brüt ücrete süreklilik arz eden yan ödemelerin eklenmiş halidir: yol, yemek, düzenli ikramiye gibi. Bir kereye mahsus ödemeler girmez.
Hangi hallerde ödemezsiniz?
İhbar yükümlülüğü haklı nedenle derhal fesih hallerinde işlemez. İş Kanunu’nun 24. maddesi işçiye derhal fesih hakkı veren durumları sayar:
- Sağlık sebepleri
- İşverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan davranışları — hakaret, cinsel taciz, işçinin ücretinin ödenmemesi gibi
- Zorlayıcı sebepler
Ücretin ödenmemesi bu kapsamdadır ve pratikte en sık karşılaşılan haklı fesih sebebidir. Ücreti ödenmeyen işçi bildirim süresi beklemeden ayrılabilir ve ihbar tazminatı ödemez.
Haklı nedenle fesihte, sebebin yazılı olarak bildirilmesi ve mümkünse belgelenmesi kritik önemdedir.
İşveren ücretimden kesebilir mi?
İşverenin doğmuş bir ihbar tazminatı alacağını işçinin alacaklarından mahsup etmesi tartışmalıdır ve sınırsız değildir. Ücretin haczedilebilir kısmına ilişkin sınırlar bu konuda da gündeme gelir.
Uygulamada işverenler bu tutarı çoğu zaman talep etmez; ancak talep hakkı vardır ve dava yoluyla istenebilir.
İhbar süresi içindeki haklarınız
Bildirim süresi boyunca iş sözleşmesi devam eder. Bu süre içinde:
- Ücretiniz ve tüm haklarınız işlemeye devam eder
- İşveren size günde en az iki saat iş arama izni vermek zorundadır
- Bu izin ücretten kesilmez
- İşçi isterse iş arama izinlerini birleştirip toplu kullanabilir
İş arama izni verilmez veya kullandırılmazsa, işveren bu sürenin ücretini yüzde yüz zamlı ödemek zorundadır.
İhbar tazminatı kıdem tazminatıyla aynı şey mi?
Hayır, ikisi ayrı alacaklardır ve birlikte doğabilirler.
| Kıdem tazminatı | İhbar tazminatı | |
|---|---|---|
| Kim öder | Yalnızca işveren | Bildirime uymayan taraf |
| Gelir vergisi | İstisna | Tabi |
| Damga vergisi | Tabi | Tabi |
| Yasal tavan | Var | Yok |
| Şart | En az 1 yıl kıdem | Kıdem şartı yok |
İstifa eden işçi kural olarak kıdem tazminatına hak kazanmaz — istisnaları vardır (askerlik, evlilik nedeniyle kadın işçinin bir yıl içinde feshi, emeklilik) ancak ihbar tazminatı bundan bağımsız bir konudur.
Peki ya bildirim süresinde çalışmak istemezsem?
Taraflar anlaşabilir. İşveren isterse bildirim süresine ait ücreti peşin ödeyerek sözleşmeyi derhal sona erdirebilir. Aynı şekilde işçi ile işveren, bildirim süresinin çalışılmaması konusunda karşılıklı anlaşabilir.
Önemli olan bunun yazılı olmasıdır. Sözlü mutabakat, sonradan uyuşmazlık çıktığında ispatlanamaz.